
TARİHİ:
Köse yöresi Hititlerinden sonra Asur, Makedonya, Roma ve Bizans hakimiyetine
girmiştir. Bizanslılar devrinde VII.y.y.’da bu yöreye gelen Peçenek Türklerinden
birinin reisi olan Kilki Beyi adına izafeten Kelkit İlçesine bağlı olan Köse,
nahiye olarak kurulmuştur. Daha sonra Selçuklu, İlhanlı ve Akkoyunluların
hakimiyetinde bulunmuştur. 1473 Otlukbeli savaşı neticesinde Osmanlıların
hakimiyetine geçmiştir. 1916 yılında Ermeni ve Rusların istilasına uğramış ve
daha önce bağlı olduğu Kelkit İlçesi ve köyleri 17 Şubat 1918 günü düşman
işgalinden kurtarılmıştır. Cumhuriyetin ilk yıllarında Trabzon İline önceki
ilçemiz Kelkit ile bağlı iken 1925 yılında aynı ilçe ile Gümüşhane İline
bağlanmıştır. 3392 sayılı kanunla 19.06.1987 tarihinde Köse nahiyesi ilçe
olmuştur.
İlçemiz Gümüşhane İlinin güneyine düşer. 39-40 boylamlar ile 40-41 enlemler
arasında yer alır. Doğusunda Bayburt İli, batısında Şiran İlçesi, kuzeyinde
Gümüşhane İli, güneyinde Kelkit ilçesi ve Bayburt ile çevrilidir. Yüzölçümü 500
km.2’dir. Denizden yüksekliği 1650 m.dir. Köse göleti ve Salyazı göleti adında 2
adet gölet bulunmaktadır.
NÜFUS DURUMU : 2000 tarihinde yapılan genel nüfus sayımı sonuçlarına
göre ilçenin; merkez nüfusu 8.153, köy nüfusu 11.275 olmak üzere toplam nüfusu
19.428’dur.
İDARİ YAPISI : Köse 1987 yılında ilçe olmuştur. İlçenin 1 adet
kasabası ve 13 köy kuruluşu vardır. İlçe Merkezi ve Salyazı Kasabasında Belediye
teşkilatı bulunmaktadır. İlçe merkezinde 5 mahalle, Salyazı kasabasında da 2
mahalle bulunmaktadır.
EKONOMİK DURUM : İlçemizin ekonomisi genellikle tarım ve hayvancılığa
dayanmaktadır. Tarım ürünlerinden buğday, yem bitkileri, patates ve fasulye
yetiştirilmektedir. Besi hayvancılığı hızla gelişme göstermektedir. İlçenin
önemli bir gelir kaynağını ise nakliyecilik ve yolcu taşımacılığı
oluşturmaktadır. İlçemizde sanayi gelişmemiştir. İlçede belediyeye ait 10
ton/saat kapasiteli bir yem fabrikası bulunmaktadır. Salyazı Kasabasında ise süt
fabrikası mevcuttur. İlçemiz ekonomisinde en büyük yeri tarım ve hayvancılık
almaktadır. 22.262 hektar tarım arazisine mevcuttur. Bu arazinin 5.046 hektarı
sulanabilir, 17.216 hektarı sulanamadığı için nadasa bırakılmaktadır.
KÜLTÜREL DURUM : Köse İlçesi kuşaktan kuşağa geçen ve halen önemini
koruyan zengin bir mutfak mirasına sahiptir. Evelek dolması, kelem dolması,
siron, fıt fıt haşılı, ve pirinçli börek yörenin damak zevklerini sembolize
etmektedir. Ayrıca sofraya en son konulduğundan dolayı sütlaca “söz kesen”
denilmektedir. Uzun kış gecelerinin hüküm sürdüğü yörede köy odaları hayatın
vazgeçilmez unsurlarıdır. Köy odaları eski Türklerdeki “bey otağların”
fethedilen coğrafyalarda aldığı yeni biçimdir. Buralar misafirlerin ağırlandığı,
sohbetlerin yapıldığı, aşk hikayelerinin dinlendiği ve türkülerin söylendiği
yerlerdir. Adeta köy sosyal hayatının kalbinin attığı yerlerdir. İlçede
özellikle sözlü kültür çok gelişmiştir. Her beldenin ve köyün ayrı ayrı
şiirleri, manileri ve bilmeceleri vardır. İlçede şair ve şair ruhlu birçok insan
yaşamış ve yaşamaktadır. Nuri Baba (Aşık İlhami), Şeyh Osman Baba (Osman Keleş),
Veysel Babur, Turay Kesler ve niceleri...