
Şiran
İlçemiz Gümüşhane’nin en eski ilçelerinden biridir. Evliya Çelebi’nin
Seyahatnamesinden öğrendiğimize göre ilçe merkezi Erenkaya köyünde iken 1800’lü
yıllarda bugünkü İlçe Merkezine taşınmıştır.
Şiran
Farsça bir kelime olup, aslanlar anlamına gelmektedir.
Şiran
ilçe merkezinin ne zaman, kimler tarafından kesin olarak bilinmemekle beraber
1018 yıllarındaki Selçuklu akınları ile Anadolu’ya ilk giren Türk boyları
tarafından kurulduğu muhtemeldir. Erzurum Kadılığı’nın 1219 tarihli mahkeme
ilamına bakıldığında, ilçenin 200-250 senelik bir tarihi olduğu anlaşılmaktadır.
Şiran’ın
tarihi Anadolu tarihi ve Gümüşhane, Bayburt, Trabzon, Erzincan, Şebinkarahisar,
Amasya, Sivas, Çorum tarihleri ile birlikte ele alınıp incelendiğinde çeşitli
kaynaklarla beraber İlçe tarihini hemen hemen çıkarmak mümkündür. Bölgede
yaşayan uygarlıklar kronolojik sıraya göre şöyledir: Hattitler, Hititler,
Urartular, Kimmer-İskit Akıncıları, Metler, Persler, Pontus Krallığı, Romalılar,
Selçuklular ve Osmanlılar.
Şiran
Bölgesinin Osmanlı yönetiminin eline geçmesi 1473’teki Otlukbeli savaşı ile
olmuştur. Osmanlı fethinden sonra Şebinkarahisar sancağının bir nahiyesi olarak
idare edilen Şiran, XVI.yüzyılın sonuna kadar buraya bağlı kaldı. XVII.yüzyıldan
sonra Erzurum Vilayetinin Erzincan Sancağı ile Trabzon Vilayetinin Gümüşhane
Sancağı arasında değişik zamanlarda idare edilmiş, bazen de Kelkit nahiyesi ile
birlikte bir ilçe yapılmıştır. Tanzimatın ilanından sonra Erzurum’a bağlanan
Şiran İlçesi, 1839 Osmanlı Vilayet Kanunu ile yeniden Kelkit ile beraber
Erzincan’a bağlandı. 1865 yılında yapılan Vilayet teşkilatlanmasında tekrar
Gümüşhane Sancağına bağlandı. 93 harbinden sonra, 1879 senesinde yine Gümüşhane
Sancağından ayrılan Şiran ve Kelkit Kazaları, Erzurum eyaletinde yeniden teşkil
edilen Bayburt Sancağına bağlandı. 1884 yılında Bayburt Sancağının lağvedilmesi
ile yeniden Gümüşhane Sancağına bağlandı.
1921
yılında bağımsız sancaklar il olunca Gümüşhane Bağımsız Sancağı da il oldu.
1925’te Şiran İlçe statüsü aldı.
İlçemiz
deniz seviyesinden 1400 metre yükseklikte olup, 992 km2 alanı kapsar. Şiran ;
doğuda Kelkit, batıda Alucra, Kuzeyde Torul, güneyde Refahiye ilçeleri ile
çevrilidir. İlçe çeşitli kaynaklarla Şiran Ovası diye adlandırılsa da arazi
bakımından daha çok bir platoyu andırmaktadır. İlçenin kuzeyinde Tersun dağları
doğudan batıya doğru uzanır. Güneyinde Çimen dağları,doğusunda Çilhoroz dağı ile
üç tarafı kapalı açık hilal görünmektedir.
İlçenin
en önemli akarsuyu Kelkit çayıdır. Sulama da pek kullanılmamasına rağmen sadece
civarındaki yerleşim alanlarını sulamaktadır. İlçenin doğudan batıya doğru
güneyinden geçer. Ayrıca Akbulak deresi, Yukarıkulaca deresi, Yeşilbük deresi,
Karaca suyu Zunzurt suyu Kelkit çayına karışan akarsulardır.
İlçenin
iklimi Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölgeleri iklimi arasında bir geçiş iklimi
özelliği arzetmektedir. Yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve yağışlı geçer.
Yapılan rasatlara göre 92 yaz günü bulunmaktadır. Yaz günleri Mayıs ile Eylül
ayları, Kış günleri ise Kasım, Mart ayları arasında geçmektedir.
2000 Yılı
Genel Nüfus Sayımına göre İlçemiz Merkezi nüfusu 11.977, Köylerin Nüfusu ise
14.420 olup, toplam nüfusumuz 26.397’dır.
İlçemiz
Nüfus Müdürlüğü kütüklerinde 144.639 kayıtlı kişi bulunmaktadır.
Çeşitli
sebeplerden dolayı ilçede yaşanan göç nedeniyle ilçe nüfusunda özellikle genç
nüfusta sürekli bir azalma görülmektedir.
Şiran
1925 yılında İlçe statüsünü kazanmıştır. İlçe Merkezinde Tekke, Karaca, Fatih,
Mertekli ve Şehit Hakan Mahallesi olmak üzere 5 mahallesi mevcuttur. Ayrıca
Yeşilbük Beldesi ve 69 köy ve bunlara bağlı 16 adet mezra olmak üzere 89
yerleşim birimi vardır.
İlçemize
en uzak köy 32 km ile İncedere, en yakın köy ise 2 km ile Günbatur köyüdür.
İlçemizde
sebzecilik ve meyvecilik gelişmektedir. Meyvelerden elma üretimi önemlidir.
Hayvancılık ilçenin diğer bir önemli geçim kaynağıdır. Koyun, kırkeçisi ve sığır
ciddi manada beslenen hayvanlardır. İlçemizde 25 ton günlük kapasiteli süt
fabrikası vardır. Bunun yanısıra ilçemizde yine bir boya fabrikası mevcuttur.
Ayrıca arıcılıkta yapılmaktadır.
İlçemizde
konaklama tesisi olarak 60 yatak kapasiteli Şiran Belediyemize ait lüks bir otel
mevcut olup, ileri düzeyde belediye hizmetleri etkili bir şekilde devam
etmektedir. Çilhoroz dağındaki Firdevs Hanım Türbesi, Çakırkaya Manastırı, Mumya
Kalesi ve Tomara Şelalesi görülmeye değerdir.